คำแนะนำสำหรับการดูแลเส้นเลือดที่ผ่าตัด

คำแนะนำสำหรับการดูแลเส้นเลือดที่ผ่าตัดเตรียมไว้ฟอกเลือด( Internal A–V fistula หรือ  A–V graft )

การเตรียมก่อนผ่าตัดต่อเส้นเลือด
1. ถนอมเส้นเลือดแขนข้างที่จะทำผ่าตัดหลีกเลี่ยงการทำให้เส้นเลือดผู้ป่วยถูกทำลายเช่น  การให้น้ำเกลือ  การฉีดยา  การเจาะเลือด  หรือการวัดความดันโลหิต
2. หลีกเลี่ยงการแทง  Subclavian  vein  ข้างที่จะผ่าตัดเส้นเลือด
3. เลือกทำแขนข้างที่ไม่ถนัดก่อนเพื่อความสะดวกของผู้ป่วยจะเหลือข้างที่ถนัดไว้ใช้งาน
การดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัด
1. การดูแลในช่วงแรกหลังผ่าตัดใหม่ ๆ  ให้ยกแขนข้างที่ทำผ่าตัดให้สูงกว่าระดับหัวใจเพื่อป้องกันและลดการบวมของมือและแขนข้างนั้น
2. ห้ามฉีดยาหรือแทงเส้นเลือด
3. เพื่อให้น้ำเกลือหรือวัดความดันโลหิตที่แขนข้างที่ทำ A–V  fistula ไว้เพราะจะทำให้เกิดการอุดตันของเส้นเลือดได้
4. ให้สังเกตดูว่ามีเลือดซึมออกที่แผล  ถ้าเปียกมากรีบรายงานเจ้าหน้าที่  (ห้ามกดแผลแรงมาก ๆ  จะทำให้เส้นเลือดตันได้)
5. หมั่นตรวจคลำและฟังเสียงสั่นของเส้นเลือดที่ผ่าตัด  เป็นระยะ ๆ  ซึ่งเหมือนเสียงน้ำไหลผ่านท่อ  ถ้าฟังไม่ได้  หลังจากที่เคยมีมาก่อนแสดงว่าอาจจะเกิดการอุดตันของเส้นเลือด
6. สังเกตว่าหลังผ่าตัดมีเลือดออกมากผิดปกติหรือไม่  ถ้าผิวหนังบริเวณแผลผ่าตัดบวมโป่งมากผิดสังเกต  อาจเกิดจากมีเลือดซึมออกจากหลอดเลือดมาอยู่ใต้ผิวหนัง ควรรีบปรึกษาแพทย์โดยเร็ว
7. หลังผ่าตัด  4 – 5  วัน  ให้ทำการออกกำลังแขน   เพื่อช่วยให้เส้นเลือดโตเร็วขึ้น  โดยให้บีบลูกบอลยางในมือบ่อย  ๆ 
การดูแลในระยะหลังผ่าตัด ควรดูแลระมัดระวังรักษาเส้นเลือด ดังนี้
• ไม่ควรหิ้วของหนัก  ไม่ใส่เสื้อที่รัดแขนไม่ใส่นาฬิกาหรือสร้อยข้อมือและห้ามนอนหนุนแขนข้างที่ผ่าตัดต่อเส้นเลือด
• ควรตรวจคลำ  thrill  อย่างน้อยวันละครั้ง
• ห้ามวัดความดันโลหิต เจาะเลือด หรือให้น้ำเกลือที่แขนข้างผ่าตัดต่อเส้นเลือด
• หลีกเลี่ยงไม่ให้แขนข้างผ่าตัดต่อเส้นเลือดโดนความร้อนจัดหรือเย็นจัด
• ทำความสะอาดแขนโดยการฟอกสบู่วันละครั้งและทาน้ำมันหรือโลชั่นรักษาผิวหนังไม่ให้แห็งหรือแตก
• ถ้าแขนบวมแดงร้อนหรือมีอาการปวดผิดปกติให้พบแพทย์เป็นการด่วน  ถ้ามีอาการบวม,แดง,ร้อน,และกดเจ็บ พร้อมกับมีไข้  อาจเกิดการอักเสบ และแผลอาจเกิดการติดเชื้อถ้าบริเวณแผลโป่งพอง กดเจ็บและนุ่ม ๆ เหมือนมีน้ำภายใน  สงสัยอาจเกิดเป็นฝีแล้วให้รีบมาพบแพทย์โดยเร็ว
ระยะใช้งานแล้ว
1. ควรออกกำลังฝ่ามือบ่อย ๆ  ทุกวัน
2. ระวังอย่าให้บริเวณแขน หรือขาข้างทีทำผ่าตัดกระทบกระแทกของแข็ง หรือของมีคมจะเป็นอันตรายต่อเส้นเลือดที่ทำผ่าตัดไว้
3. ห้ามทำหัตถการใด  ๆ  ที่แขนข้างที่ทำผ่าตัดโดยเด็ดขาด
4. เมื่อเสร็จสิ้นการฟอกเลือดแต่ละครั้งหลังการกดปากแผลเพื่อให้เลือดหยุดแล้ว  พยาบาลจะใช้ผ้าก๊อซปิดบริเวณที่แทงเข็มอีกครั้งเพื่อกันเลือดไหล  ถ้ามีเลือดซึมออกมาจากแผลควรใช้นิ้วกดทับบริเวณแผลเบา ๆ  จนกว่าเลือดจะหยุดไหล
5. สำหรับผู้ป่วยที่มี  Internal A – V graft   ซึ่งใช้วัสดุสังเคราะห์ไม่มีความยืดหยุ่นเหมือนหลอดเลือดจริง  การกดจะกดที่แทงเข็มด้วยความแรงที่ไม่มากนัก
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยที่ใส่    Subclavian catheter  ที่คอ หรือ Femeral catheter ที่ขา
1. ระมัดระวังความสะอาดบริเวณรอบสาย
2. ห้ามแผลเปียกน้ำ  ถ้าเปียกน้ำให้เปลี่ยนผ้าปิดแผลทันที  หรือมาโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลเพื่อทำแผลใหม่
3. สำหรับผู้ป่วยที่ใช้  Femeral  caltheter  แทงเข้าบริเวณขาหนีบ  ควรหลีกเลี่ยงการงอต้นขาเพราะจะทำให้สายหักงอ  เกิดลิ่มเลือดอุดตันภายใน  หรือทำให้เลือดไหลไม่สะดวกได้
4. หากมีอาการเจ็บ  ปวด  บวม  บริเวณรอบสายที่โผล่ออกจากผิวหนัง  หรือตัวร้อน   มีไข้  หรือพบว่าสายเลื่อนหลุดออกมา    ให้รีบปรึกษาแพทย์



โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ ถนนสรรพสิทธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี 34000